Ο αμπελώνας της Ρηχιάς, και του Ζάρακος γενικά, διαιρείται σε τρεις εποχές

  1. Την αρχαία εποχή, την εποχή του Αρχαίου Ζάρακος. Για την οποία δεν γνωρίζουμε και πολλά. Δηλαδή τίποτε.
  2. Την Βυζαντινή και Ενετική Εποχή. Δεν γνωρίζουμε πολλά ακόμη, αλλά πιστεύομε ότι οι ενδείξεις που υπάρχουν είναι αρκετές να ρίξουν αρκετό φως στον γνωστότατο μεν μυστηριώδη δε Μαλβαζία.
  3. Την μετά την το 1821 Εποχή

Για την ιστορία του Ζάρακα δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για την προ του 21 περίοδο. Οι αμπελώνες λοιπόν αρχίζουν το 1830 με την επανακατοίκηση της Ρηχιάς. Τα πρώτα αμπέλια φυτεύτηκαν στα ισιώματα του λεκανοπεδίου. Πιο συγκεκριμένα στην περιοχή από την Παλιοκαλύβα, το Σιμισιάρι, το Θοδωράκη μέχρι την Ντανίκα. Στις άνω περιοχές διατηρούνται ακόμη περίπου 30 παλιοί ληνοί. Η γενική άποψη ήταν ότι οι Νεορηχιώτες που εισέβαλαν στην περιοχή, φύτεψαν τα αμπέλια τους και έχτισαν τους ληνούς τους. Λάθος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Μονεμβασίας, οι ληνοί αυτοί είναι προ Τουρκοκρατίας. Είναι δηλαδή οι ληνοί στους οποίους πατιόταν τα σταφύλια του Μονεμβασίου Οίνου του θρυλικού Μαλβαζία. Τι έκαναν δηλαδή αυτοί οι άνθρωποι; Είδαν τους πολλούς ληνούς και είπαν. «ΑΑ! Εδώ ευδοκιμούν τα αμπέλια». Και πολύ σωστά φύτεψαν τα αμπέλια τους γύρω από τους υπάρχοντες ληνούς.

 Τα αρχικά αμπέλια, φυσικά, δεν υπάρχουν πλέον. Υπάρχουν όμως αμπέλια 120-150 ετών από τα οποία μπορούμε να εκτιμήσουμε τις ποικιλίες των σταφυλιών. Βλέπουμε ότι η βασική ποικιλία είναι το Μαύρο, θα το ονομάσουμε Ζαρακείτικο, σε πολύ μεγάλα ποσοστά, και Κυδωνίτσα. Ακολουθούν η Θράψα, το Άσπρο, Ο βοϊδομάτης και η Ασπροβαριά. Υπάρχουν επίσης σε μικρά ποσοστά, στα Λευκά η Ραζακιά. Το μοσχάτο. Το κέρινο, η Γλυκερήθρα, ο Ροδίτης, το Κρουστάλι κ.α. Στα κόκκινα το Φιλέρι, το Αθηναίο, το Χαρακιώτικο, ο σκυλοπνίχτης, το Αγούμαστο κ.α. Αυτές οι ποικιλίες βέβαια πριν τις μεγάλες αλλαγές, γιατί μαζί με την Κόκα Κόλα και το φραπέ ήλθαν και το Καμπερνέ, το Μερλό, το Σιρά, το Σατορνέ, το μοσχοφίλερο το Αγιωργίτικο και ότι άλλο φανταστεί κανείς. Οι αμπελουργοί είναι σαν τους συζύγους εκείνους που ενώ έχουν μια πολύ όμορφη γυναίκα, τους αρέσει να απλώνουν τα χέρια τους και σε άλλες περαστικές με κίνδυνο καταστρέψουν το γάμο τους. Έτσι και οι αμπελουργοί που αφού έχουν ένα καλό αμπέλι φυτεύουν και καναδύο ξενόφερτες ποικιλίες με αποτέλεσμα να διαταράξουν την ισορροπία του αμπελιού. Οι επίδοξοι αμπελουργοί θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι στη Ρηχιά παραγόταν ένα από τα μεγαλύτερα κρασιά, εάν όχι το μεγαλύτερο, όλων των εποχών. Γιατί να ψάχνουμε λοιπόν για ξενόφερτες ποικιλίες, αφού οι ντόπιες είναι καλύτερες με διαφορά. Και ας μην ξεχνάμε ότι ούτε το Ζαρακείτικο, ούτε η Ορεινή Κυδωνίτσα ευδοκιμούν στον κάμπο. Εδώ θα πρέπει να διευκρνίσουμε ότι υπάρχουν δύο είδη Κυδωνίτσας. Δύο κλώνοι όπως ονομάζονται. Στην Ρηχιά σήμερα υπάρχουν και οι δύο κλώνοι. Η ντόπια, θα την ονομάσουμε Ορεινή, είναι αυτή με τις κοντές βέργες και τα πολλά σφιχτά σταφύλια. Ας αναρωτηθούμε λοιπόν αφού οι δικές μας ποικιλίες δεν ευδοκιμούν σε άλλες περιοχές γιατί να ευδοκιμήσουν στη δική μας περιοχή ξένες ποικιλίες?

Θα παρουσιάσουμε εδώ τις ποικιλίες σύμφωνα με το κωδικό…